پژوهشگر برجسته ای که نمی شناسیم اش، تجدد ادبی در نگاه آرین پور

به گزارش خبرنگاران، جمعه چهارم آبان برابر است با سی و سومین سالروز درگذشت زنده یاد یحیی آرین پور از برجسته ترین پژوهشگران ادبی تاریخ معاصر. مرحوم یحیی آرین پور در سال 1286 در تبریز به جهان آمد. آرین پور بجز ترکی و فارسی به زبان های روسی، فرانسوی و انگلیسی نیز تسلط داشت و بجز منابع ادبیات معاصر مطبوعات و روزنامه ها را نیز آرشیو می کرد.

پژوهشگر برجسته ای که نمی شناسیم اش، تجدد ادبی در نگاه آرین پور

او سال های سال را در وزارت دارایی مشغول به کار بود و مدتی را نیز در شرکت راه آهن به کار مترحمی پرداخت. آرین پور مهم ترین تاریخ ادبیات جدید در ایران از قاجار تا پهلوی را با عنوان از صبا تا نیما: تاریخ 150 سال ادب فارسی در دو جلد نوشت و منتشر کرد.

از دیگر کتاب های او می توان به از نیما تا روزگار ما: تاریخ ادب فارسی معاصر، زندگی و آثار راهنمایی، ترجمه کتاب ناصر خسرو و اسماعیلیان و ترجمه هایی از آثار چند نویسنده روس درباره ادبیات ایران اشاره نمود. به مناسبت سی و سومین سالروز درگذشت این پژوهشگر برجسته ادبی با دکتر یعقوب آژند، عضو هیات علمی دانشگاه تهران و مترجم و پژوهشگر پرکار و ممتاز حوزه های فرهنگ، ادبیات و هنر ایران به گفت وگو نشستیم. عدد تالیفات و ترجمه های منتشر شده دکتر آژند، بسیار و بیش از 100 عنوان کتاب است. از جمله مقالات پرشمار او نیز یکی نگارش مدخل یحیی آرین پور در فرهنگ نام آوران معاصر ایران است.

نسل جدید یحیی آرین پور را نمی شناسد

آژند درباره اهمیت آثار پژوهشی مرحوم آرین پور به خبرنگاران گفت: مرحوم آرین پور چهره بسیار مهمی در ادبیات ایران و پژوهش های نوین ادبی است، اما متاسفانه نسل جدید، حتی کتابخوان هایش با این پژوهشگر فرهیخته آشنا نیستند. من هر ساله با دانشجویان بسیاری سروکار دارم و شاهد این ناآشنایی هستم. این در صورتی است که او تاریخ ادبیات معاصر را به ما هدیه کرد و روینمودهای جدیدی در تاریخنگاری داشت. ما لزوم روشمندی در تحقیقات ادبی را مدیون آرین پور هستیم.

وی اضافه نمود: مرحوم آرین پور با کتاب از صبا تا نیما شیوه تازه ای را در تحقیق ادبی گگردد و به ما در مقابل روش ادیبان گذشته نگاه تازه ای را درباره مسائل ادبی آموزش داد. زمانی که من دانشجو بودم کتاب از صبا تا نیما منتشر شد و من شاهد بودم که از این طرز تازه چه استقبال شایانی شد. مرحوم آرین پور به ادبیات از دیدگاه ها و فرآیندهای مختلف اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و... نگاه کرد و تذکره نویسی جدیدی را بر اساس روینمودهای جدید پیشنهاد کرد و پژوهشگران و تذکره نویسان نسل بعدی از روش او بسیار بهره بردند.

آژند ادامه داد: آرین پور هرچند حرکت نوینی را ایجاد کرد و باعث شد تا شیوه تذکره نویسی کهن ایران که تا زمان پیش از انتشار کتابش ادامه پیدا نموده بود، متحول گردد، اما خود هیچ ادعای نداشت و در مقدمه کتاب نیز نوشته که فقط علاقه مند به ادبیات معاصر ایران بودم و چنین کتابی را نوشتم. متاسفانه هرچند که پژوهشگران نسل بعدی از او از آثارش تاثیر گرفتند، اما شیوه خود او چندان ادامه پیدا نکرد. این در صورتی است که پژوهشگران فعلی بسیار به روینمودهای نوین نیاز دارند.

استقبال از از صبا تا نیما

آژند در بخش دیگری از این گفت وگو به استقبال مخاطبان از کتاب از صبا تا نیما اشاره نمود و گفت: از صبا تا نیما در سال 1351 منتشر شد و در همان زمان در زمره کتاب های گزیده سال بود. همانطور که گفتم نگرش محقق باعث شده بود تا متنی متفاوت به نسبت دیگر تاریخ ها و تذکره ها در دسترس مخاطبان قرار بگیرد و این باعث استقبال از کتاب شد.

مترجم کتاب هنر و ادب ایران اضافه نمود: البته کتاب از نیما تا روزگار ما که می توان آن را جلد سوم از صبا تا نیما محسوب کرد، به قوت و استحکام دو جلد نخست نبود. مرحوم آرین پور گویا برای تالیف دو جلد اول زمان کافی داشت و با دقت نظر بسیاری روی آن کار و پژوهش کرد، اما گویا برای جلد سوم زمان چندانی نداشت، هرچند که در این جلد نیز اطلاعات بسیار مفیدی به مخاطبان ارائه می گردد.

آرین پور و تاکید بر تجدد ادبی در ایران

مترجم کتاب معماری دنیا اسلام: تاریخ و مفهوم اجتماعی آن در بخش دیگری از گفت وگو به تاکید مرحوم آرین پور بر تجدد ادبی در ایران اشاره نمود و ادامه داد: آرین پور در تبریز از شاگردان تقی رفعت بود. تقی رفعت با کسانی چون شمس کسمایی، جعفر خامنه ای و ابوالقاسم لاهوتی در دل جریان متجدد ادبی عصر مشروطه می خواستند یک حرکت متجددانه دیگر را ایجاد نمایند و به همین دلیل تندروی هایی نیز داشتند. خود مشروطه یک جریان تجددی را در ادبیات آن عصر ایجاد نموده بود، اما هدف اشخاصی چون رفعت و کسمایی یک اصلاح گری در همین جریان متجدد بود و مرحوم به همین دلیل آنها را متجددان نوظهور خواند.

مترجم کتاب تاریخ اجتماعی اقتصادی ایران در عصر مغول ادامه داد: تقی رفعت مدیر روزنامه تجدد در تبریز بود و او همکارانش از هرگونه نوآوری در ادبیات استقبال می کردند. مرحوم آرین پور در دوران تحصیلش از کلاس های تقی رفعت، به آموختن دیدگاه های جدید پرداخت و آنها را به صورتی روشمند در خود نهادینه کرد. این دنیا نگری که در از صبا تا نیما وجود دارد، همه به دلیل شاگردی نویسنده نزد مرحوم تقی رفعت است.

نویسنده کتاب مکتب نگارگری اصفهان همچنین به توجه مرحوم آرین پور به گونه های جدید ادبی نیز اشاره نمود و گفت: تا پیش از زنده یاد آرین پور، نویسندگان و پژوهشگران در تاریخ نویسی ادبیات به گونه هایی چون نمایشنامه نویسی و ادبیات داستانی دقت چندانی نمی کردند، اما مرحوم آرین پور به دلیل توجه ویژه اش به تجدد ادبی در کتاب خود به ادبیات داستانی و ادبیات نمایشی توجه کرد و بخش عمده ای از پژوهش خود را به این دو گونه مهم در دوران جدید اختصاص داد. او حتی از نشر مطبوعاتی نیز غافل نبود و بخشی مهمی را هم در کتاب خود به این نوع از نثر اختصاص داد و گفت که از قرن 13 قمری نثر مطبوعاتی هم بخش مهمی از ادبیات ایران است.

یعقوب آژند همچنین درباره نگاه آرین پور به ادبیات تحقیقی در کتاب های از صبا تا نیما و از نیما تا روزگار ما نیز اظهار کرد: مرحوم آرین پور ادبیات تحقیقی را نیز زیر ذره بین گذاشته بود، اما در اینجا نتوانست پایه های نظریه اش را محکم کند و در آنالیز هایش از این حوزه نیز الگو بسازد.

مترجم کتاب فلسفه هنر و زیبایی شناسی درباره وجوه مغفول مانده از زندگی ادبی یحیی آرین پور نیز چنین گفت: زنده یاد آرین پور زبان روسی را به خوبی می دانست و بر آن مسلط بود. او کتابی را با عنوان ناصر خسرو و اسماعیلیان به قلم محقق برجسته روس یوگنی ادوارویچ برتلس را ترجمه کرد. همچنین یک سفرنامه هم از یک نویسنده روسی ترجمه نموده است. او همچنین طبع شعری خوبی هم داشت و گویا در شعر دانش تخلص می کرد.

منبع: خبرگزاری مهر

به "پژوهشگر برجسته ای که نمی شناسیم اش، تجدد ادبی در نگاه آرین پور" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با پژوهشگر برجسته ای که نمی شناسیم اش، تجدد ادبی در نگاه آرین پور

نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید